Turboşarj, egzoz gazı ile çalışan bir süperşarj olarak tanımlanabilir.

Gücünü süperşarj gibi kayışlardan ve dişlilerden değil, egzoz gazının basıncından alır. Yanma odasında patlayan hava benzin karışımı, gaza dönüşerek egzoz süpaplarından egzoz manifoltuna doğru itilir. Bu aşamada egzoza giden gazın basıncı, yol üzerindeki turbonun pervanesini döndürür ve bu yönlü pervane sayesinde gazın önemli bir kısmı türbüne girer.

Türbün basınçlı gazla dolduğu andan itibaren ters yöndeki kompresör pervane de basınçla dönmeye başlar. Gazı, basınçlı bir şekilde, dışarıdan alınan ve emme manifoltuna giren temiz havanın üzerine püskürterek motora giren toplam hava yoğunluğunu ve basıncını normalin yaklaşık yüzde 50 daha üstüne çıkarır. Bu da içeri giren havanın benzinle birlikte ateşlendiğinde çok daha şiddetli bir patlama gerçekleştirmesini sağlar.

Aracın motoruna daha fazla hava sokabilmek için kullanılan bir sistemdir. Motordan çıkan eksoz gazı yardımı ile çevrilen bir hava türbününün temiz havayı motora basması ile çalışır. Eksoz sisteminin üzerinde bulunan sistemde ısınan hava genellikle intercooler vasıtası ile soğutularak manifolda verilir. Ekstra yüksek güçler elde edilmesi halinde piston gerektiği zaman krank-yatak değişimi gerekir. Alt ve üst devirlerde basınç kontrolleri eksoz gazını baypass eden westgate ile yapılır. Westgate kontrolleri eski nesil araçlarda mekanik yeni nesil araçlarda elektronik olarak kontrol edilir. Sonradan yapılan turbo uygulamalarında elektronik modifiyeler unichip benzeri cihazlar ile kontrol edilir. Elektronik kontrollerde ekstra enjektör tetiklenmesi, westgate kontrolü (boost control), basılan hava basıncı ölçümü gibi aracın standart donanımı ile yapılamayacak işler vardır.

Motorlar normalde atmosferdeki basınçla çalışır. Yani, dışarıdaki hava alınarak motora verilir ve yanma odasında yakıtla karıştırılarak yanma sağlanır. Bu durumda, yanma verimliliği bakımından belli bir hava yakıt oranı gözetildiğinden hacmi arttırmadan daha fazla güç elde etmek için basınçlı hava verilir. Bu sayede, yanma odasına normalden daha çok hava, ve buna bağlı olarak daha fazla yakıt verilir. Turbonun basıncına göre alınan güç de artar. Düşük turbo basıncı daha yumuşak bir kullanım sağlar ve motorun parçalarını daha az yorar. Yüksek turbo basıncıyla çalışan motorların genel olarak daha sağlam yapılması gerekir. Turbo motorlar genelde aynı güçteki daha yüksek hacimli motorlara göre daha az yakıt tüketir ve tork değerleri de daha iyidir. Ayrıca atmosferik emmeli motorlara göre torku daha düşük devirlerden itibaren sunarlar. Bazı üreticiler turbo sistemlerine kompresör adını vermektedir. Bu sistemde ise doğrudan krank miline bağlı olarak çalışan basınçlı hava sistemi sayesinde motorda rölantiden itibaren daha yüksek güç ve tork elde edilir.

Motorların gücünü arttırmak için kullanılan en verimli yöntem , turbo takviyesidir. Bu sayede çok yüksek güç elde ediliyor. Bazı otomobiller satandart olarak turbo motorlar ile satılıyor.Ancak normal motorlara sonradan da turbo takılabiliyor. Turbo üreten bazı firmalar , motorunu güçlendirmek isteyenler için değişik seçenekler sunuyor . Fakat yüksek güç amaçlayanların , otomobillerinin motorunun dağıtılmasına hazırlıklı olmaları gerekiyor. İki tip turbo modifikasyonu bulunuyor . İlkinde modifiye işlemi , motora herhangi bir müdehale yapılmadan , sadece turbonun takılmasıyla gerçekleştiriliyor. İkinci tip modifikasyonsa , motorun tamamen dağıtılması ve daha dayanıklı parçaların eklenmesiyle yapılıyor. Bir turbo kiti birçok parçadan oluşuyor. Turbo manifoltu , by-pass ve wesgate valfi , hava boruları, intercooler ve turbo , bu kitin ana birimleri . Her biri ayrı göreve sahip olan bu parçaların, elde edilecek olan güce büyük katkısı vardır.

Turbonun içinde iki adet türbin vaya başka tanımla pervane bulunur. Bunlardan biri egzosa , diğeriyse emme manifoltuna bağlıdır. Yanmış egzoz gazı , devirlenen motor ile hızlanır. Bu hızdan elde edilen kuvvetin bir bölümü, türbinlerden birini harekete geçirir. Dolayısıyla diğer türbin, bu dönen türbinlerle birlikte hareket eder. İkinci türbinin görevi ise, kazandığı dönme gücüyle dışarıdan hava emmektir.

Havadaki oksijen miktarı ne kadar yoğunsa , yanma olayı da o kadar yoğun olur. Bu nedenle , emilmiş olan havanın önce soğutulması gerekiyor. İşte bu parça, kitte yer alan inrecooler’dır. Aslında bir radyatör olan intercooler, geniş yüzeyleri nedeniyle bir ısı transferi gerçekleştiriyor. Böylece havanın sıcaklığı düşürülüyor. Burada soğutulduktan sonra motora iletilen hava, yanmayı arttırarak daha fazla enerji çıkmasını sağlıyor. Yani basit bir açıklamayla, motorun gücünü arttırıyor. Dışarıdan gelen hava, hızından dolayı bir basınç gücüne sahip. Bu basınç ayarsız bir şekilde motora iletilmiyor. Bu yüzden turboya giren egzoz gazının basıncı wesgate valfi tarafından ayarlanıyor. By-pass valfinin görevi ise, emilmiş olan birikmiş havanın bir kısmını bu valf üzerinden atmak. Böylece boşalmış intercoolera tekrar yeni havanın gelmesini sağlıyor.

MOTORDAKİ DEĞİŞİKLİKLER

Turbo takviyeli motorların sıkıştırma oranı, atmosferik motorlara göre daha düşüktür. Fakat turbo basıncından dolayı, motorun bazı parçaları normalden daha dayanıklı olmalıdır. Bu nedenle pistonlar ve kolları, silindir kapak contası, subaplar gibi devamlı basınç altında çalışan parçalar geliştirilmelidir. Aslında soft turbo adı verilen turbo modifikasyonlarında, sadece turbo kitinin eklenmesiyle yeterli bir düzeyde güç arttırımı sağlanıyor. Ancak yüzde ellilere varan güç yükselten turbolarda, yukarıda sıralanan motor modifikasyonları yapılmalıdır.

KULLANIMDAN SONRA SOĞUTULMASI ŞART

Turbo motorlar kullanılırken dikkat edilmesi gereken bir başka husus ise otomobili yüksek devirlerde kullandıktan sonra motor stop edilmeden önce kısa bir müddet de olsa rölantide çalıştırılarak, türbünün boşalması ve soğumasına izin verilmesidir. Aksi takdirde gazın sirkülasyonu esnasında türbün boşalmadan bir miktar gaz içerde hapsolacak ve zaman içinde turboyu ciddi şekilde yıpratacaktır. Turbo uygulamasının motorda çok daha fazla yük ve yüksek ısılara yol açacağı ve bunun için intercooler uygulamaları veya diğer soğutma yöntemleri gerektiği unutulmamalıdır.

Write a comment

You need tologin.